INNOWACJE PEDAGOGICZNE -

wyniki sondażu przeprowadzonego wśród dyrektorów szkół podstawowych i gimnazjów

Cele sondażu:

  • Uzyskanie wiedzy na temat na temat innowacyjnych działań szkół (diagnoza wstępna)
  • Promocja twórczych środowisk szkolnych
  • Tworzenie bazy szkół innowacyjnych
  • Wymiana doświadczeń

Termin: grudzień 2006- styczeń 2007
Narzędzie: kwestionariusz ankiety
Próba badawcza: szkoły podstawowe – 57, gimnazja - 21

Wyniki sondażu

Szkoły podstawowe:18 placówek wskazuje realizowanie innowacji, 39 – nie, w tym 20 podaje różne działania, które uznaje za nowatorskie, 19 szkół nie wskazuje żadnych działań;
Gimnazja: Tak – 10, nie – 11, w tym 5 szkół wskazuje działania nowatorskie.

        Sondaż potwierdził chaos pojęciowy, niejednoznaczność interpretacji definicji innowacji i nowatorstwa pedagogicznego.
Podawane przez szkoły przykłady innowacji nie spełniają warunków formalnych określonych w rozporządzeniu:

  • Żadna z podanych innowacji nie została formalnie zgłoszona w Kuratorium Oświaty z załączeniem wymaganej dokumentacji (wprawdzie część szkół podała fakt zgłoszenia, ale należy przypuszczać, iż miało ono charakter nieformalny, np. poinformowanie wizytatora, zaznaczenie określonych działań w arkuszu organizacyjnym uznano jako wystarczające spełnienie wymogów).
  • Nie zachowane zostały też procedury wewnątrzszkolne, np. brak uchwała rady pedagogicznej w sprawie wdrożenia innowacji.

Oprócz kwestii formalnych pojawiły się też wątpliwości merytoryczne – na ile dane działanie nosi znamiona innowacyjności i nowatorstwa. To problem do szerszej dyskusji. Poniżej drukujemy opinie dyrektorów szkół dotyczące osiągnięć i trudności w prowadzeniu innowacji oraz wykaz działań uznanych przez szkoły za nowatorskie. Myślę, że materiał ten skłonni czytelników PWO do pogłębionej refleksji pedagogicznej, którą zechcecie Państwo podzielić się z nami.

Główne osiągnięcia szkół w zakresie nowatorstwa pedagogicznego

  • wzbogacenie oferty szkoły
  • zagospodarowanie czasu wolnego uczniów (realizacja strategii alternatyw)
  • rozwijanie umiejętności społecznych, udzielanie wzajemnej pomocy, współpraca z innymi
  • podnoszenie samooceny uczniów, poczucia własnej wartości
  • wyrobienie postaw altruistycznych: niesienie radości, pomoc innym dzieciom w trudnej sytuacji
  • współpraca z instytucjami wspierającymi szkoły
  • doskonalenie umiejętności czytania, komunikacji, radzenia sobie w życiu
  • wyrabianie umiejętności manualnych i wyobraźni przestrzennej
  • nauka języków obcych
  • wszechstronny rozwój ucznia, zainteresowań
  • współpraca z innymi szkołami, wymiana uczniów
  • wdrażanie do pracy grupowej
  • osiągnięcia dydaktyczne i sportowe uczniów
  • współpraca z zagranicą
  • udział w festynach, koncertach, festiwalach
  • osiągnięcia uczniów w różnych konkursach, zapewnienie wysokich lokat i tytułów laureatów
  • poczucie bezpieczeństwa uczniów w szkole
  • doskonalenie WSO w kształceniu zintegrowanym
  • udział w programie "Szkoła Marzeń"
  • przeszkolenie nauczycieli w zakresie pracy z uczniem głuchym
  • efekty wychowawcze (mniej uczniów sprawiających kłopoty)
  • poszanowanie przyrody
  • nauka tańca w gimnazjum
  • projekty w zakresie dziedzictwa kulturowego w ramach Sokrates – Comenius
  • realizacja zadań w obszarze "Zdrowy styl życia"
  • zrealizowane projekty współfinansowane przez UE oraz fundacje krajowe

Trudności i bariery nowatorstwa pedagogicznego:

        Ponad 1/3 ankietowanych jako główną przeszkodę w wprowadzaniu nowatorskich rozwiązań wskazała brak środków finansowych. Czy rzeczywiście jest to zasadnicza bariera w podejmowaniu innowacyjnych działań?
Zdaniem wielu dyrektorów czynnikiem hamującym są też wymogi formalne – procedura zatwierdzania innowacji, dotrzymywanie terminów zgłoszenia, obowiązek prowadzenia dokumentacji, czasochłonność i „papierochłonność” przy pisaniu i realizacji projektów.

A poza tym:

  • brak nowatorskich pomysłów nauczycieli
  • baza materialna, lokalowa szkoły
  • brak gratyfikacji finansowej dla nauczycieli
  • nieznajomość przepisów dotyczących innowacji
  • lęk przed niepowodzeniem innowacji , niepewność jakie skutki przyniesie zmienianie czegoś
  • wszystko zależy od zaangażowania nauczycieli, obecnie istnieją możliwości, aby nauczyciele mogli wykazać się swoją wiedzą, a jednocześnie podnosić jakość pracy w swojej placówce
  • młodzi nauczyciele nie widzą potrzeby poszukiwań w kierunku nowatorstwa, zanim nie poznają tajników pracy pedagogicznej
  • niechęć nauczycieli do sformalizowania swoich inicjatyw i działań nowatorskich
  • zbyt krytyczna samoocena nauczycieli
  • ograniczenia czasowe związane z organizacją cyklicznych zajęć
  • częste zmiany w zatrudnieniu
  • nauczyciele realizują różne działania o charakterze nowatorskim, ale nie ujmują ich jako innowacje
  • niechęć do eksperymentowania
  • przełamywanie stereotypów w myśleniu, zarówno uczniów, rodziców, jak i nauczycieli
  • brak dodatku motywacyjnego jako stałego składnika dla każdego nauczyciela do wynagrodzenia zasadniczego
  • poczucie, że poprzez nowatorstwo nie zdąży się zrealizować zaplanowanych treści programowych i przygotować uczniów do egzaminu
  • rodzice nie zawsze popierają nowatorstwo
  • realizacja zajęć kosztem czasu wolnego nauczycieli
  • ograniczona liczba godzin lekcyjnych na innowację przedmiotową lub wychowawczą

Inne uwagi dyrektorów:

  • spadek zainteresowania nowatorstwem nauczycieli dyplomowanych
  • brak czytelnej definicji a raczej interpretacji definicji ”nowatorstwo pedagogiczne” (wprowadzenie nowej metody aktywizującej to obowiązek nauczyciela, a nie nowatorstwo)
  • małe zainteresowanie nauczycieli nowatorstwem pedagogicznym ( za mało nauczycieli sięga do nowych rzeczy i wprowadza innowacje)
  • pozytywny wpływ innowacji na podnoszenie jakości kształcenia i wychowania (wzbogacenie oferty szkoły, wyższy poziom nauczania, rozbudzanie zainteresowań uczniów , rozwój ucznia, wpływ na pozytywne relacje N-R-U)
  • nauczyciele klas I-III podejmują częściej nowatorskie inicjatywy niż nauczyciele klas starszych
  • brak systematyczności prowadzonych działań
  • wzrost poczucia własnej wartości zawodowej nauczycieli
  • innowacje wpływają korzystnie na realizację statutowych zadań szkoły i rozwój wychowanków
  • rola dyrektora – nauczyciele oczekują pomocy, ale również i przykładu ze strony dyrektora
  • nauczyciele chętnie podejmują nowatorskie inicjatywy o wąskim zakresie , w ramach jednego przedmiotu
  • inspiracją do opracowania programów autorskich jest właściwa praca przedmiotowych zespołów samokształceniowych, współpraca ze środowiskiem i innymi szkołami oraz podnoszenie stopnia awansu zawodowego
  • realizacja autorskiego programu nauczania umożliwia wzbogacenie treści o tematykę związaną z tradycją, kulturą regionu

Wnioski i postulaty dyrektorów:

  • zapoznać nauczycieli i z rozporządzeniem MENIS z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków działalności innowacyjnej ....
  • uprościć procedurę wprowadzania innowacji
  • dokonać sformalizowanego zapisu dotyczącego realizowanych przedsięwzięć o charakterze innowacyjnym
  • organizować szkolenia ( np. przez szkołę, w której podejmuje się nowatorskie inicjatywy)
  • pomoc w rozstrzygnięciu, co jest innowacją, a co nie
  • stosowanie nowoczesnych metod nauczania, które pozwolą dotrzeć do uczniów wzrokowców, słuchowców, kinestetyków
  • przełamanie oporu części nauczycieli, pokazanie im nowych możliwości, zachęcanie, mobilizowanie, wspieranie i motywowanie do podejmowania działań innowacyjnych w szkole, do twórczej, efektywnej pracy w celu osiągnięcia sukcesów pedagogicznych
  • dyrektor powinien mieć możliwość wprowadzania i finansowania dodatkowych zajęć realizowanych wg programów opracowanych przez nauczycieli
  • podniesienie rangi polskiego nauczyciela (tak jak w UNII)
  • przełamywanie stereotypów w myśleniu, zarówno uczniów, rodziców jak i nauczycieli

        Niektóre przytoczone przez szkoły przykłady mogą budzić wątpliwości, czy słusznie uznano je za działania nowatorskie. Natomiast cieszy fakt, że w ogóle podejmowane są różne inicjatywy, które wzbogacają oblicze podlaskiej szkoły.

Myślę, że innowacje to dobry temat na szkoleniową radę pedagogiczną. Jeśli ktoś szukałby literatury przedmiotu, to odsyłam na strony: http://biblioteka.bialystok.edu.pl, http://przemysl.pbw.org.pl, http://www.pbw.waw.plhttp://www.wsp.krakow.pl

Serdecznie dziękuję za udział w sondażu.

Bożenna Krzesak-Mucha
Kuratorium Oświaty w Białymstoku


   
 
Prawa kopiowania Kuratorium Oświaty w Białymstoku   Licznik odwiedzin: 11136605