Wizytatorzy ds. ewaluacji oraz dyrektorzy szkół i placówek spotkali się na warsztatach poświęconych ewaluacji…

W dniu 10 maja 2012 roku w Białymstoku, w ramach projektu „Program wzmocnienia efektywności systemu nadzoru pedagogicznego i oceny jakości pracy szkoły etap III” odbyła się kolejna szkoleniowa konferencja regionalna. Wzięli w niej udział wszyscy wizytatorzy ds. ewaluacji oraz 52 dyrektorów i nauczycieli szkół i placówek województwa podlaskiego. Konferencję - przy wsparciu pracowników Kuratorium - przeprowadziła trener projektu Pani Bernadetta Czerkawska.

W pierwszej części konferencji wizytatorzy doskonalili swoje umiejętności w zakresie analizowania danych i pisania raportu.
Szczególną uwagę zwracaliśmy na wymaganie ”Uczniowie są aktywni”. Zastanawialiśmy się, dlaczego jest ono ważne, w czym pomogła nam analiza tego wymagania autorstwa Pani Alicji Pacewicz (współzałożycielki Centrum Edukacji Obywatelskiej, działającej m.in. na rzecz upowszechniania wiedzy, umiejętności oraz postaw związanych z budowaniem społeczeństwa obywatelskiego).
W dokumencie „Kompetencje kluczowe w uczeniu się przez całe życie – europejskie ramy odniesienia”, załącznik do zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. czytamy: „Umiejętności w zakresie kompetencji obywatelskich obejmują zdolność do efektywnego zaangażowania, wraz z innymi ludźmi, w działania publiczne, wykazywania solidarności i zainteresowania rozwiązywaniem problemów stojących przed lokalnymi i szerszymi społecznościami. Do umiejętności tych należy krytyczna i twórczą refleksja oraz konstruktywne uczestnictwo w działaniach społeczności lokalnych i sąsiedzkich oraz procesach podejmowania decyzji na wszystkich poziomach, od lokalnego, poprzez krajowy, po europejski, szczególnie w drodze głosowania.”
I dalej: „Inicjatywność i przedsiębiorczość oznaczają zdolność osoby do wcielania pomysłów w czyn. Obejmują one kreatywność, innowacyjność i podejmowanie ryzyka, a także zdolność do planowania przedsięwzięć i prowadzenia ich dla osiągnięcia zamierzonych celów.”
Tak więc nie tylko polska, ale i europejska szkoła powinna coraz bardziej cenić aktywność i stwarzać dla niej odpowiednie pole.

Alicja Pacewicz stwierdza, że dobra szkoła organizuje naukową, społeczną, kulturalną i sportową aktywność uczniów. To miejsce, gdzie każdy uczeń może znaleźć ofertę odpowiadającą swoim potrzebom i zainteresowaniom. Taka szkoła wspiera i docenia także samodzielne inicjatywy młodych, zarówno w ramach zajęć lekcyjnych, jak i poza lekcjami. Ludzie, nie tylko zresztą młodzi, najlepiej i najszybciej uczą się w działaniu, dlatego im więcej uczniowie mogą w szkole robić – uczyć się, rozmawiać, przyjaźnić, grać w piłkę, tańczyć, tym lepiej dla nich i dla szkoły.

Ponadto uczniowie chętniej i szybciej się uczą, gdy mają poczucie, że to czego i jak się nauczą, to przede wszystkim ich sprawa i gdy mają poczucie kontroli, „własności”. Aktywność – indywidualna i zespołowa – może w istotny sposób zwiększyć to poczucie. Tendencja, by oddawać uczniom więcej czasu i inicjatywy na lekcji, jest w nauczaniu wyraźnie widoczna. Im bowiem mniej na lekcji robi nauczyciel, a więcej uczniowie, tym lekcja będzie ciekawsza.

Jednym ze sposobów zwiększania motywacji i zaangażowania jest stosowanie szeroko opisywanych w literaturze pedagogicznej metod aktywizujących uczniów. Dyskusje i debaty uczniowskie, gry edukacyjne i symulacje, rozwiązywanie problemów i analiza przypadku, odgrywanie ról i dramy, wywiady i badania terenowe, eksperymenty i obserwacje – to przykłady metod, które ułatwiają uczniom włączenie się w proces nauczania. W każdym z tych przypadków osoby uczące się mają do wykonania pewne zadanie, wymagające określonej aktywności, a często także wypracowania pewnego produktu końcowego (np. wywiadu, scenki, zapisu eksperymentu), który przedstawiają koleżankom i kolegom oraz nauczycielowi.

Aktywność uczniów bywa niekiedy dla szkoły kłopotliwa, ale zdecydowanie większym problemem jest jej brak. Uczniowie stają się bierni, gdy mają poczucie, że nic od nich nie zależy, gdy czegoś się boją (np. ośmieszenia) albo po prostu – nudzą się. Takie nauczanie, w którym większą wagę ma aktywność uczniów niż nauczyciela, nie jest wcale łatwiejsze niż nauczanie tradycyjne - wykłady, uczenie się na pamięć, odpytywanie i zadawanie prac domowych. Aby jednak edukacja odniosła jak największy sukces, należy dać uczniom poczucie samostanowienia, wzmacniać ich zaangażowanie, organizować proces uczenia się tak, aby pokazać, że im ufamy oraz wzmacniać ich poczucie wiary w siebie.

Uczestnikami drugiej części spotkania byli przedstawiciele szkół i placówek w których odbyła się już ewaluacja zewnętrzna.
Celem spotkania było:

• zachęcanie do pracy nad raportem z ewaluacji zewnętrznej

• kształcenie umiejętności pracy z tym raportem.

Profesor Leszek Korporowicz powiedział, że „EWALUACJA - to zaproszenie do rozwoju”. Raport z ewaluacji zewnętrznej jest m.in. zaproszeniem do dyskusji na temat:

• Co jest dla nas, naszej szkoły/placówki ważne?

• Jakie problemy widzimy?

• Co jest przyczyną problemów?

W tej części konferencji zajęcia warsztatowe poświęcone były analizowaniu i pracy nad raportem z ewaluacji zewnętrznej. Dyrektorzy poznali, w jaki sposób można zorganizować pracę rady pedagogicznej z wynikami tej ewaluacji.

Poszukiwali odpowiedzi, jakie wyzwania dla „ich” placówki wynikają z raportu z ewaluacji zewnętrznej? Na przykładzie analizowali wyniki, „nazywali” problemy szkoły, szukali przyczyn, a na końcu planowali działania szkoły w tym zakresie, poszukując rozwiązań niestandardowych, innych niż dotychczas, pamiętając, iż

„Jeśli chcesz dotrzeć gdzieś indziej niż jesteś teraz, musisz wybrać inną drogę.”

Mamy nadzieję, że udział w konferencji był wsparciem w podejmowaniu przez szkoły/ placówki decyzji dotyczących doskonalenia prowadzonych działań, co niewątpliwie jest ważnym elementem służącym ich rozwojowi.