Innowacje pedagogiczne.

        W ostatnich latach, w związku z reformą strukturalną i programową, pojęcie innowacji uległo dużej relatywizacji. Tekstem niniejszym zapraszam do szerszej dyskusji na temat, czy w polskiej szkole jest miejsce na innowacyjne działania, co we współczesnej rzeczywistości szkolnej stanowi innowację pedagogiczną, a które działania tylko pozornie noszą znamiona innowacyjne.

I. Wokół definicji ...

Innowacja – z łacińskiego innovatio – nowość, rzecz nowo wprowadzona.

W języku potocznym słowo innowacja kojarzone bywa z całym szeregiem terminów bliskoznacznych, takich jak usprawnienie, ulepszenie, twórczość, nowatorstwo, rozwiązania niekonwencjonlne, modernizacja.
Z definicji słownikowych wynika, iż innowacja to robienie czegoś innego lub robienie czegoś inaczej. W literaturze znajdujemy takie definicje: innowacja to proces tworzenia i przyswajania nowych rozwiązań, to czynność planowania i realizacji zmiany, to całościowy cykl projektowania lub zastosowania nowości; to taka zmiana w praktyce pedagogicznej, która wpływa na polepszenie wyników działalności. (R.Schulz)
Można stwierdzić, że każda innowacja jest zmianą, lecz nie każda zmiana jest innowacją. „Inaczej” nie zawsze oznacza „lepiej”, a głównym celem innowacji jest ulepszenie jakiegoś fragmentu rzeczywistości szkolnej. Głównym sensem i celem nie jest wprowadzenie innowacji (bo to jest tylko środek do celu), lecz umiejętność rozwiązywania problemów szkoły przy pomocy możliwie najskuteczniejszych form, metod i technik.
Innowacja powinna więc być:

  • Celowa - ma jasno określone efekty, jakie można dzięki niej uzyskać;
  • Planowa - zawiera przemyślany harmonogram działań i czynności;
  • Zorganizowana - przewiduje potrzebne zasoby, ludzi i środki;
  • Kontrolowana - ma określony sposób ewaluacji.

Mechanizmy innowacji: potrzeba, pomysł, program, zastosowanie.

        W procesie innowacyjnym na pewno ważną rolę odgrywa nauczyciel – nowator. Zgadzam się jednak ze stwierdzeniem, iż innowacyjności nie można rozpatrywać jako szczególnej zdolności niektórych, wybranych pedagogów. Jest ona wpisana w zakres kompetencji zawodowych współczesnego nauczyciela. Jest kompetencją cywilizacyjną. Dzięki niej możemy odpowiadać na pytanie, jakie warunki spowodują, aby szkoła lepiej jeszcze odpowiadała na zmieniające się potrzeby edukacyjne i skuteczniej wykorzystywała potencjał twórczy swoich uczniów i nauczycieli? I jak te warunki stworzyć (Anna Rękawek, Dyrektor Szkoły, Nr 3, 2006).

II. W świetle przepisów ...

        Zgodnie z rozporządzeniem MENIS z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków prowadzenia działalności innowacyjnej i eksperymentalnej przez publiczne szkoły i placówki (Dz.U. Nr 56, poz. 506):

  • Innowacją pedagogiczną są nowatorskie rozwiązania programowe, organizacyjne lub metodyczne, mające poprawić jakość pracy szkoły.
  • Innowacja może obejmować wszystkie lub wybrane zajęcia edukacyjne, całą szkołę lub grupę, ale nie może prowadzić do zmiany typu szkoły.
  • Rozpoczęcie innowacji jest możliwe po zapewnieniu przez szkołę odpowiednich warunków kadrowych i organizacyjnych, niezbędnych do realizacji planowych działań innowacyjnych. Innowacje wymagające dodatkowych środków budżetowych, mogą być podjęte po wyrażeniu pisemnej zgody na finansowanie planowanych działań przez organ prowadzący szkołę.
  • Udział nauczycieli w innowacji jest dobrowolny.
  • Rekrutacja do szkół lub oddziałów, w których prowadzona jest innowacja, odbywa się na zasadzie powszechnej dostępności.
  • Innowacje nie mogą naruszać uprawnień ucznia do bezpłatnej nauki, wychowania i opieki w zakresie ustalonym w Ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, a także w zakresie uzyskania wiadomości i umiejętności niezbędnych do ukończenia danego typu szkoły oraz warunków i sposobu przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów, określonych w odrębnych przepisach.
  • Innowacja niepociągająca za sobą konieczności poniesienia dodatkowych kosztów nieuwzględnionych w planie finansowym szkoły, nie wymaga akceptacji organu prowadzącego.

Czego mogą dotyczyć innowacje w edukacji?

  • Programów nauczania- zarówno w obrębie poszczególnych przedmiotów, jak i bloków przedmiotowych.
  • Metod nauczania.
  • Metod oceniania uczniów.
  • Sposobów organizowania klasy, lekcji i szkoły.
  • Sposobów kontaktu między uczniami, uczniami i nauczycielami, między nauczycielami i rodzicami.
  • Sposobów oceny jakości pracy szkoły.
  • Rozwiązywania problemów wychowawczych.
  • Doskonalenia nauczycieli.
  • a także ...

        Przypominam, że zbliża się termin zgłaszania innowacji pedagogicznych. Wspomniane Rozporządzenie stanowi, że dyrektor szkoły do 31 marca roku poprzedzającego rok szkolny, w którym jest planowane rozpoczęcie wprowadzenia innowacji, przekazuje kuratorowi oświaty następujące dokumenty:

  • uchwałę rady pedagogicznej w sprawie wdrożenia innowacji;
  • opinię rady szkoły lub przedszkola a w przypadku, gdy taka nie funkcjonuje na terenie szkoły lub przedszkola opinię rady pedagogicznej;
  • pisemną zgodę nauczycieli, którzy będą uczestniczyć w innowacji;
  • pisemną zgodę autorów lub zespołu autorskiego innowacji na jej prowadzenie w przypadku gdy założenia innowacji nie były wcześniej opublikowane;
  • opis innowacji

Ponawiam zaproszenie do dyskusji - bkrzesakmucha@kuratorium.bialystok.pl

A zainteresowanych problemem innowacji, ale jeszcze nie zdecydowanych
CZY WARTO, odsyłam do artykułu Anny Rękawek (Dyrektor Szkoły, marzec 2006), która stwierdza:

Nie możemy powiedzieć, do jakiego świata przygotowujemy młodych ludzi. Ale możemy zadać pytanie: Czy istnieje szansa stworzenia sposobu przygotowania do dawania sobie rady z czymś, co jest nieznane? Tak. Między innymi – dzięki innowatorom, którzy potrafią bujać w obłokach, którzy każde wyzwanie, problem, każdą trudność zamieniają w radosną pasję pokonywania tego. Nie mówią o problemach, ale szukają sposobów ich rozwiązania.

Bożenna Krzesak-Mucha
st. wizytator KO w Białymstoku


   
 
Prawa kopiowania Kuratorium Oświaty w Białymstoku   Licznik odwiedzin: 10833728